1. UTANGULIZI
Katika biashara ya saluni nchini Tanzania, kuna msemo wa kibiashara usemao "Mapato sio faida." Unaweza kuwa na saluni iliyojaa wateja kuanzia asubuhi mpaka jioni, lakini mwisho wa mwezi ukajikuta una pesa kidogo tu baada ya kulipa kodi, umeme, na wasusi. Siri ya kutajirika kupitia Biashara ya Saluni ya Kike si tu wingi wa wateja, bali ni aina ya huduma unazotoa. Kuna huduma ambazo zinatumia muda mwingi na kuingiza pesa kidogo, na kuna zile zinazotumia muda mfupi au ujuzi maalum na kuingiza faida kubwa (High-profit margin services). Katika soko la sasa la ushindani, kuanzia Mbagala hadi Masaki, mmiliki mjanja wa saluni ni yule anayejua kuchanganya huduma za kawaida na Huduma zinazolipa zaidi kwenye saluni.
Makala hii itakufungua macho kuhusu ni wapi pesa ilipoificha kwenye saluni. Tutachambua huduma ambazo zina faida kubwa ukilinganisha na gharama za uendeshaji, na jinsi unavyoweza kuziboresha ili wateja wawe tayari kulipa bei ya juu bila manung'uniko. Lengo ni kukusaidia kubadilisha saluni yako kutoka kuwa sehemu ya kusuka tu, na kuwa kituo cha urembo kinachoingiza faida nono.
2. MAHITAJI MUHIMU KWA HUDUMA ZENYE FAIDA
Ili kutoa huduma za daraja la juu zinazolipa vizuri, unahitaji zaidi ya viti na vioo. Hapa kuna mahitaji maalum:
- Wataalamu Waliobobea (Specialized Stylists)
Huduma zinazolipa zaidi hazitegemei nguvu, bali akili na ujuzi. Kwa mfano, huduma ya kupaka rangi (Hair coloring) au Makeup ya harusi inahitaji mtu aliyesomea au mwenye kipaji maalum. Unahitaji kuwa na msusi mmoja au wawili ambao ni "Star" kwenye eneo maalum. Hawa ndio watakaokuwa sumaku ya wateja wanaolipa vizuri. Usitegemee msusi wa kawaida wa rasta kufanya kila kitu kwa kiwango cha juu.
- Bidhaa Zenye Ubora wa Juu (Premium Products)
Huwezi kutoza bei kubwa kama unatumia dawa za kutoa nywele (relaxers) za bei chee zinazoumiza kichwa, au rangi zinazochuja baada ya wiki moja. Kwa huduma kama 'Chemical treatment' au 'Facials', lazima uwekeze kwenye bidhaa original kutoka kwa wasambazaji wanaoaminika. Mteja wa Tanzania yuko tayari kulipa TZS 50,000 kwa steaming ikiwa ana uhakika dawa inayotumika ni ya "Olive Oil" halisi au bidhaa za "Mizani/Cantau" na siyo mchanganyiko wa kienyeji.
- Mazingira ya VIP (Ambiance)
Huduma za bei mbaya zinahitaji faragha na utulivu. Wateja wanaokuja kwa ajili ya huduma za gharama (kama maharusi) hawapendi kuchanganyika na kelele za kila mtu. Ikiwa una nafasi, tenga chumba maalum au kona yenye kiti kizuri zaidi, kiyoyozi, na labda kinywaji kwa ajili ya huduma hizi (Premium Services). Hii inahalalisha bei unayotoza.
3. UCHAMBUZI WA KINA: HUDUMA 5 ZINAZOLIPA ZAIDI
Hapa ndipo penye siri ya mafanikio. Badala ya kung'ang'ana na kusuka rasta za kawaida pekee ambazo zina ushindani mkubwa na bei ndogo, zingatia kuweka nguvu kwenye maeneo haya:
1. Huduma za Mahari na Harusi (Bridal Packages)
Hii ndiyo huduma inayolipa kuliko zote. Harusi nchini Tanzania ni sherehe kubwa na bajeti zake ni ndefu.
Kwa nini inalipa? Unauza "Package". Badala ya kumtoza bibi harusi kwa kila kitu peke yake, unauza kifurushi kinachojumuisha Makeup, Styling ya nywele, na Kucha.
Mkakati: Weka bei ya kifurushi kuanzia TZS 300,000 hadi 800,000 (kulingana na eneo). Gharama zako za vifaa zinaweza kuwa chini ya TZS 50,000, hivyo faida inabaki kubwa sana. Siri ni kuhakikisha Makeup Artist wako anajua kupamba vizuri na picha zinatoka vizuri Instagram.
2. Uuzaji na Ufungaji wa Wigi (Wig Installation & Sales)
Homa ya mawigi imeshika kasi Dar es Salaam na mikoani.
Kwa nini inalipa? Unapata faida mara mbili: Kwanza kwenye kuuza wigi lenyewe (Markup), na pili kwenye "Installation" (kuliweka kichwani, kulibandika, na kuliseti).
Uchambuzi: Wigi la "Human Hair" unaweza kulinunua China au Kariakoo kwa jumla kwa TZS 150,000 na kuliuza kwa TZS 250,000. Huduma ya kuliosha na kuliweka (Revamping & Installation) pekee inaweza kugharimu TZS 30,000 hadi 50,000. Hii ni pesa ya haraka isiyochosha vidole kama kusuka rasta.
3. Matibabu ya Nywele na Rangi (Treatments & Coloring)
Wanawake wengi sasa wanarudi kwenye nywele asilia (Natural Hair) au wanataka rangi za kisasa.
Kwa nini inalipa? Gharama ya dawa ya rangi au steaming ni ndogo ukilinganisha na ujuzi unaohitajika.
Mkakati: Huduma ya "Deep Conditioning" au "Protein Treatment" inatumia dawa ya TZS 5,000 (kwa kipimo cha mteja mmoja) lakini unaweza kutoza TZS 20,000 hadi 40,000. Faida yake ni kubwa kwa sababu unauza "Utaalamu" wa kujua nywele inataka nini, sio dawa tu.
4. Kucha (Manicure & Pedicure) - Gel Polish
Hii inaonekana kama huduma ndogo, lakini ina mzunguko wa pesa wa haraka sana.
Kwa nini inalipa? Mteja anayesuka nywele mara nyingi anahitaji na kucha. Ni huduma ya ziada (Add-on).
Uchambuzi: Chupa ya rangi ya Gel inaweza kupaka wateja zaidi ya 20. Gharama ya kuanzisha ni ndogo, lakini mteja analipa TZS 15,000 hadi 30,000 kwa huduma ya nusu saa. Ukipata wateja 5 wa kucha kwa siku, unalipa kodi ya fremu na kubaki na faida, huku pesa ya nywele ikiwa faida juu ya faida.
5. Barakoa na Mitindo ya Kufunga (Dreadlocks & Faux Locs)
Dreadlocks (Rasta za kudumu) ni biashara nzuri kwa sasa.
Kwa nini inalipa? Mteja wa dreadlocks ni mteja wa kudumu. Lazima arudi kila mwezi "kufunga" (retouch). Hii inakupa uhakika wa mapato ya kila mwezi (Recurring revenue). Pia, gharama za vifaa (gel na wax) ni ndogo sana ukilinganisha na bei ya kuanzisha dreads ambayo inaweza kufika TZS 100,000.
4. FAIDA NA CHANGAMOTO
Kujikita kwenye huduma hizi kuna mambo mawili:
Faida:
- Faida Kubwa (High Margins):
Kama tulivyoona, gharama za vifaa ni ndogo kuliko bei unayotoza. Hii inakuachia pesa ya kutosha kuboresha saluni na kumlipa vizuri mtaalamu wako ili asiondoke.
- Uaminifu wa Wateja (Retention):
Mteja anaweza kubadili msusi wa rasta, lakini ni vigumu sana kubadili mtu anayemtengenezea rangi au kumpa dawa ya nywele. Ukimpatia kwenye matibabu, unamteka milele.
Changamoto na Utatuzi:
- Utegemezi wa Wafanyakazi (Key Person Risk):
Ukitegemea msusi mmoja kwa Makeup na akaondoka, biashara inayumba. Suluhisho ni kuhakikisha unawafundisha wasaidizi (Training assistants) au kuwa na mikataba mizuri na wataalamu wako.
- Gharama ya Bidhaa Kuharibika (Inventory Risk):
Mawigi na madawa yanaweza kukaa muda mrefu bila kununuliwa au ku-expire. Suluhisho ni kuanza na mzigo mdogo (Lean inventory) na kuagiza kulingana na oda za wateja, au kutumia mitandao ya kijamii kusukuma bidhaa haraka.
5. MBINU ZA MAFANIKIO NA USHINDANI
Ili kutengeneza pesa zaidi kupitia huduma hizi, tumia mbinu hizi:
- Kuunganisha Huduma (Bundling):
Usisubiri mteja aombe. Mtengenezee ofa: "Tukikusuka hizi Yeboyebo, tunakupa na pedicure kwa punguzo la 20%". Hii inamshawishi mteja kutoa pesa zaidi (Upselling).
- Elimu kwa Mteja:
Wateja wengi hawajui wanahitaji 'Treatment' mpaka uwaambie. Mwelimishe mteja kuhusu afya ya nywele zake. Ukimwonyesha tatizo na kumpa suluhisho (huduma yako), atalipa kwa radhi.
- Tumia Picha na Video (Visual Marketing):
Huduma kama Makeup na Rangi zinauza kwa macho. Hakikisha Instagram yako imejaa picha safi za kazi hizi (Portfolio). Wateja wa huduma za bei ghali hufanya utafiti mtandaoni kabla ya kuja.
6. HITIMISHO
Kufahamu Huduma zinazolipa zaidi kwenye saluni ni hatua ya kwanza ya kutoka kwenye utumwa wa kazi ngumu na mapato kidogo. Siri haipo kwenye kufanya kila kitu, bali kufanya vitu vichache kwa ubora wa hali ya juu na kwa bei inayostahili. Anza leo kutathmini menyu ya huduma zako. Punguza nguvu kwenye vitu visivyolipa, na ongeza nguvu kwenye Urembo wa Harusi, Mawigi, Matibabu ya Nywele na Kucha. Ukibadilisha mtazamo wako, saluni yako itabadilika kutoka kuwa kijiwe cha kupiga stori na kuwa biashara kubwa yenye faida endelevu.
