Jinsi ya kupata kazi Oman bila wakala (agent)

UTANGULIZI

Katika miaka ya hivi karibuni, wimbi la Watanzania na wakazi wa Afrika Mashariki wanaotafuta fursa za kazi nje ya nchi limeongezeka kwa kasi kubwa. Nchi za Ghuba, hususan Oman, zimekuwa kimbilio la wengi kutokana na thamani kubwa ya sarafu yao (Rial ya Oman) ukilinganisha na Shilingi ya Tanzania, pamoja na uhitaji wa nguvu kazi katika sekta mbalimbali. Hata hivyo, changamoto kubwa inayowakabili watafutaji wengi wa Ajira Oman ni gharama kubwa na wakati mwingine usumbufu unaosababishwa na mawakala wasio waaminifu. Watu wengi wamejikuta wakilipa mamilioni ya shilingi kwa mawakala ili kupata Kazi kwa Watanzania Oman, lakini wanaishia kutapeliwa au kupelekwa kwenye kazi ambazo siyo walizoahidiwa.

Makala hii imeandaliwa maalum kwa ajili yako wewe unayetaka kujua jinsi ya kupata kazi Oman bila kupitia kwa wakala. Lengo letu ni kukupa maarifa, mbinu, na hatua sahihi za kufuata ili uweze kuajiriwa moja kwa moja na mwajiri (Direct Hire). Hii haitakuokolea fedha tu, bali itakupa uhuru wa kuchagua mwajiri sahihi, kuelewa mkataba wako kabla ya kusaini, na kujiepusha na utumwa wa kisasa. Ndani ya mwongozo huu, utajifunza kuhusu Fursa za kazi Oman, viwango vya mishahara, taratibu za visa, jinsi ya kuandaa CV ya kimataifa, na namna ya kuomba Kazi za ndani Oman au Kazi za usafi Oman na nyinginezo za kitaalamu bila msaada wa mtu wa kati. Elewa kuwa inawezekana kabisa kupata kazi hizi kwa njia ya mtandao na mawasiliano sahihi iwapo utafuata mwongozo huu kwa umakini.

MAHITAJI MUHIMU

Kabla ya kuanza mchakato wa kutuma maombi ya kazi nchini Oman, ni lazima ujihakikishie kuwa una nyaraka na sifa muhimu ambazo waajiri wa kule wanazitazama. Kuwa na vitu hivi tayari kutakuweka katika nafasi nzuri ya kuaminika na mwajiri na kuharakisha mchakato wako wa kuajiriwa. Hapa chini ni orodha ya mahitaji ya msingi:

Pasipoti ya Kusafiria (Valid Passport): Hii ni nyaraka namba moja. Hakikisha una pasipoti ya Tanzania au nchi unayotoka ambayo ina uhalali wa angalau miezi sita (6) au zaidi kuanzia tarehe unayotarajia kusafiri. Waajiri wengi wa Oman hawawezi kuanza mchakato wa visa kama pasipoti yako imekaribia kuisha muda wake. Ikiwa huna, anza mchakato wa kuipata mapema uhamiaji.
Wasifu (CV) ya Kimataifa: CV yako ndiyo sura yako kwa mwajiri kabla hajakuona. Kwa soko la Oman, unahitaji CV iliyoandikwa kwa Kiingereza fasaha. CV inapaswa kuwa na muundo safi, inayoelezea uzoefu wako wa kazi kwa uwazi, elimu, na ujuzi ulio nao. Epuka kuweka taarifa zisizo za kweli. Ikiwa unaomba Kazi za usafi Oman au ulinzi, onyesha uzoefu wako katika maeneo hayo.
Cheti cha Afya (Medical Report): Nchi za Ghuba zina utaratibu mkali wa kiafya unaojulikana kama GAMCA (sasa Wafid). Ingawa utahitaji kupima tena ukiwa umepata kazi, ni muhimu kujijua afya yako mapema. Haupaswi kuwa na magonjwa ya kuambukiza kama Kifua Kikuu (TB), Homa ya Ini (Hepatitis B & C), au VVU, kwani haya yanakunyima sifa ya kupata visa ya kazi nchini Oman.
Kiwango cha Elimu na Vyeti: Kulingana na aina ya kazi unayoomba, vyeti vyako vinahitajika. Kwa kazi za kitaalamu (kama uhandisi, udaktari, ualimu), vyeti vyako vitahitaji kuthibitishwa (Attestation) na wizara ya mambo ya nje na ubalozi. Kwa kazi zisizo za kitaalamu, walau cheti cha kumaliza kidato cha nne au mafunzo ya ufundi stadi (VETA) ni muhimu sana.
Ujuzi wa Lugha (English/Arabic Basics): Ingawa Kiarabu ndiyo lugha kuu, Kiingereza ndiyo lugha ya biashara na mawasiliano sehemu nyingi za kazi. Kuwa na uwezo wa kuongea na kuelewa Kiingereza ni sifa kubwa. Ukiwa na uwezo wa kuongea Kiarabu kidogo, itakuwa ni faida ya ziada (Added Advantage) itakayokutofautisha na waombaji wengine.
Cheti cha Tabia Njema (Police Clearance): Waajiri wengi, hasa makampuni makubwa na wale waajiri wa majumbani, wanataka kuhakikisha hawamuajiri mtu mwenye rekodi za uhalifu. Pata cheti hiki kutoka Jeshi la Polisi nchini mwako ili kuthibitisha uadilifu wako.

UCHAMBUZI WA KINA

Aina za kazi zinazopatikana Oman kwa Watanzania

Soko la ajira la Oman limegawanyika katika makundi makuu mawili kwa wageni: kazi za kitaalamu (White Collar) na kazi za nguvu kazi (Blue Collar). Kwa Watanzania wengi wanaotafuta Ajira Oman, fursa zipo katika sekta zifuatazo:

Kwanza, Kazi za Huduma na Ukarimu (Hospitality): Mahoteli makubwa na migahawa nchini Oman huajiri wahudumu (waiters/waitresses), wapishi, na wafanya usafi. Hii ni sekta nzuri kwa sababu mara nyingi hutoa chakula na malazi.

Pili, Kazi za Ujenzi na Ufundi: Mafundi umeme, mafundi bomba, wajenzi, na mafundi AC wanahitajika sana kutokana na joto la nchi hiyo na ukuaji wa miundombinu.

Tatu, Kazi za Ndani na Usafi: Hizi ni Kazi za ndani Oman (Housemaids) na Kazi za usafi Oman (Cleaners) maofisini. Hizi ndizo zinazoajiri idadi kubwa ya wanawake kutoka Afrika, lakini pia ndizo zinazohitaji umakini mkubwa wakati wa kuomba bila wakala ili kuepuka unyanyasaji.

Nne, Kazi za Kitaalamu: Walimu wa Kiingereza, wahandisi wa mafuta na gesi, wauguzi, na wahasibu. Hizi zinahitaji vyeti vya juu na uzoefu uliothibitishwa.

Njia za kuomba kazi Oman ukiwa Tanzania

Kupata kazi bila wakala kunahitaji wewe kuwa "active" mtandaoni. Zipo njia kuu tatu za uhakika:

1. Tovuti za Ajira za Ghuba (Gulf Job Portals): Hizi ni tovuti maalum ambapo waajiri wa Oman hutangaza nafasi. Fungua akaunti (Profile) katika tovuti zifuatazo: Bayt.com, Naukrigulf.com, Tanqeeb, na Gulftalent. Jaza wasifu wako kwa ukamilifu 100% na weka "Job Alerts" ili utumiwe barua pepe kila kazi mpya inapotoka.

2. LinkedIn: Huu ni mtandao wa kitaalamu. Badilisha 'Location' ya utafutaji kazi iwe 'Oman'. Tafuta makampuni yaliyopo Oman, fuatilia kurasa zao, na unganisha urafiki na Maafisa Rasilimali Watu (HR Managers) wa makampuni hayo. Tuma maombi ya kazi kupitia sehemu ya 'Jobs' ndani ya LinkedIn.

3. Kutembelea Tovuti za Makampuni (Direct Applications): Orodhesha makampuni makubwa ya ujenzi, mahoteli, au hospitali zilizopo Oman. Tembelea tovuti zao, nenda kwenye sehemu iliyoandikwa "Careers" au "Work with Us" na utume maombi pale moja kwa moja. Hii ni njia ngumu kidogo lakini ina uhakika mkubwa wa kupata kazi halali.

Mchakato wa visa ya kazi Oman

Ni muhimu kuelewa kuwa nchini Oman, na nchi nyingi za Ghuba, mfumo wa visa unaitwa "Kafala" (Sponsorship System). Hii ina maana gani? Ina maana kuwa huwezi kujipatia visa ya kazi mwenyewe ukaenda kutafuta kazi. Lazima uwe na mwajiri (Sponsor) ambaye ndiye atakuombea visa hiyo.

Mchakato uko hivi: Ukishafanya usaili (interview) kwa njia ya simu au video (Skype/Zoom) na ukafanikiwa, mwajiri atakutumia Mkataba wa Kazi (Job Offer). Ukishausoma na kuukubali, utausaini na kuutuma kwa barua pepe. Mwajiri atachukua nakala ya pasipoti yako na picha, kisha atakuombea "Employment Visa" huko Oman. Visa ikitoka, atakutumia nakala (e-Visa). Wewe utahitajika kwenda kufanya vipimo vya afya (GAMCA/Wafid) nchini Tanzania na kuhakikiwa. Ukifaulu, visa yako itagongwa (stamped) au utaruhusiwa kusafiri nayo kama ilivyo (baadhi ya visa ni za kielektroniki).

Viwango vya mishahara kwa kazi mbalimbali

Mishahara inatofautiana sana kulingana na ujuzi na mwajiri. Sarafu ya Oman ni Omani Rial (OMR). Kwa makadirio ya sasa (kumbuka viwango hubadilika):

Kazi za ndani na Usafi: Mara nyingi huanzia OMR 80 hadi OMR 120 (Sawa na takriban TZS 500,000 - 800,000). Hapa chakula na malazi mara nyingi hutolewa na mwajiri.
Walinzi na Madereva: OMR 120 hadi OMR 200 (Sawa na TZS 800,000 - 1,300,000).
Wahudumu wa Hotelini/Mauzo: OMR 150 hadi OMR 300 (Sawa na TZS 1,000,000 - 2,000,000).
Wataalamu (Wahandisi/Walimu): OMR 400 hadi OMR 1,500 na kuendelea (Mamilioni ya Shilingi).

Ni muhimu kufanya mahesabu haya kabla ya kukubali kazi ili kujua kama inakidhi malengo yako ya kifedha ukizingatia utakuwa mbali na nyumbani.

Hatua za kufuata baada ya kupata kazi

Baada ya kupata "Offer Letter" na visa, hatua inayofuata ni kuhalalisha safari yako. Nenda Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki kwa ajili ya kugonga mihuri vyeti vyako ikiwa inahitajika. Pia, hakikisha unapata tiketi ya ndege (mara nyingi mwajiri hutuma tiketi). Jiandae kisaikolojia kwa mazingira mapya, joto kali, na utamaduni wa Kiislamu ambao ni wa kihafidhina zaidi ukilinganisha na Tanzania.

FAIDA NA CHANGAMOTO

Faida

Kipato Kisichokatwa Kodi: Moja ya faida kubwa ya Fursa za kazi Oman ni kwamba mshahara wako haukatwi kodi ya mapato (Income Tax). Kiasi unachoambiwa ndicho unachopokea chote.
Thamani ya Sarafu: Rial ya Oman ni moja ya sarafu zenye thamani kubwa duniani. Hii inafanya kiasi kidogo cha Rial kuwa fedha nyingi sana ukikituma nyumbani Tanzania.
Gharama za Maisha (kwa baadhi ya kazi): Kwa kazi nyingi za chini, mwajiri hutoa nyumba, usafiri kwenda kazini, na chakula. Hii inakuwezesha kutunza karibu mshahara wako wote.

Changamoto

Mfumo wa Kafala: Mfumo huu unakufunga na mwajiri wako. Huwezi kubadilisha kazi hovyo bila idhini ya mwajiri wa kwanza. Hii inaweza kuwa shida ikiwa mwajiri ni mnyanyasaji.
Hali ya Hewa: Oman ina joto kali sana wakati wa kiangazi, linaloweza kufika nyuzi joto 50. Kwa watu waliozoea hali ya hewa ya wastani, hii inaweza kuwa changamoto kubwa kiafya mwanzoni.
Upweke na Utamaduni: Sheria ni kali. Pombe na starehe zina mipaka mikali. Kuishi mbali na familia kwa muda mrefu (kwa kawaida mkataba ni miaka 2) kunaweza kusababisha msongo wa mawazo.

MBINU ZA MAFANIKIO NA VIDOKEZO

Ili kufanikiwa kupata kazi bila wakala na kuwa salama, zingatia yafuatayo:

Epuka Matapeli wa "Free Visa": Hakuna kitu kinaitwa "Free Visa" kisheria. Visa inatolewa kwa ajili ya kazi maalum kwa mwajiri maalum. Mtu akikwambia "lipa kiasi fulani nikutumie visa uje utafute kazi huku," huyo ni tapeli au anataka kukuuza kwenye soko la ajira haramu.
Hakiki Kampuni: Kabla ya kukubali kazi, tumia Google kutafuta jina la kampuni. Angalia maoni (reviews) za watu wengine. Ikiwa ni kazi ya ndani, omba kuongea na wafanyakazi wengine waliopo hapo ikiwezekana (japo ni ngumu).
Soma Mkataba kwa Umakini: Usisaini kitu usichokielewa. Mkataba unapaswa kuwa na lugha mbili (Kiarabu na Kiingereza). Angalia kipengele cha mshahara, muda wa kazi, likizo, na nani analipia tiketi ya kurudi. Ikiwa mkataba ni wa Kiarabu tu na huelewi, usisaini.
Jifunze Kiarabu cha Msingi: Maneno kama "Salam Alaykum", "Shukran", na maneno ya kazi yatakusaidia sana kujenga uhusiano mzuri na wenyeji na kuepuka kutoelewana.
Jiunge na Makundi ya Watanzania Oman: Tafuta makundi ya Facebook au WhatsApp ya Watanzania wanaoishi Oman. Hao watakupa taarifa za ndani na msaada wa haraka ukifika.

HITIMISHO

Kupata Kazi kwa Watanzania Oman bila kutumia wakala inawezekana na ni njia salama zaidi ya kuepuka gharama zisizo za lazima na utapeli. Ingawa njia hii inahitaji uvumilivu, bidii ya kutafuta mtandaoni, na umakini mkubwa katika kuandaa nyaraka zako, matunda yake ni kupata ajira yenye maslahi unayoridhika nayo. Kumbuka, siri ya mafanikio ni kufuata sheria, kuwa na pasipoti hai, na kutumia mitandao rasmi ya ajira badala ya njia za mkato. Anza leo kuboresha CV yako, ingia kwenye tovuti kama Bayt na Linkedin, na uanze kuomba fursa hizo. Dunia ni kijiji, na nafasi yako ya kufanya kazi kimataifa ipo wazi ukidhubutu kuchukua hatua sahihi.