Utangulizi: Bei ya Saruji na Hali ya Soko Tanzania (Mwaka 2026)
Kama Mkadiliaji Majengo Mwandamizi (Senior Quantity Surveyor), nimebaini kuwa mwaka 2026 umeanza na mabadiliko ya bei yanayochochewa na kupanda kwa gharama za nishati na usafirishaji. Swali kuu la kila mjenzi leo ni: "Je, mfuko wa cement bei gani leo?" Jibu hili ni msingi wa bajeti yako ya ujenzi.
Kwa sasa, katika kipindi hiki cha mwaka 2026, bei ya wastani ya mfuko wa saruji (50kg) nchini Tanzania inacheza kati ya Tsh 18,500 hadi Tsh 25,000. Katika mikoa ya Dar es Salaam, Pwani, na Tanga bei ni nafuu zaidi, huku mikoa ya mbali kama Kagera, Mara, na Ruvuma ikishuhudia bei za juu zaidi kutokana na umbali kutoka viwandani.
1. Mchanganuo wa Bei za Saruji Kulingana na Kampuni (Brands) - 2026
Soko la Tanzania kwa sasa lina ushindani mkubwa, jambo ambalo ni faida kwa mjenzi. Hapa chini ni jedwali la bei elekezi za rejareja (Retail Prices) za mwaka 2026:
| Brand (Chapa) | Daraja (Grade) | Bei (Dar es Salaam) | Bei (Mikoani - Wastani) | Matumizi Sahihi |
|---|---|---|---|---|
| Twiga Cement (TPCC) | 42.5N (Twiga Plus) | 20,500 - 21,500 | 23,000 - 26,000 | Nguzo, Slab na Zege Zito |
| Twiga Cement | 32.5N (Twiga Jenga) | 19,000 - 19,500 | 21,000 - 23,000 | Kujengea, Plasta na Sakafu |
| Dangote Cement | 42.5R (High Strength) | 19,500 - 20,500 | 22,000 - 24,500 | Ujenzi unaohitaji kukauka haraka |
| Simba Cement (Tanga) | 42.5N | 19,500 - 20,500 | 21,500 - 24,000 | Nguzo na kazi zote za zege |
| Kilimanjaro Cement | 32.5N | 18,000 - 18,500 | 20,000 - 22,000 | Kujengea na Plasta |
| Camel / Tembo | 32.5N / 42.5N | 18,500 - 19,500 | 20,500 - 22,500 | Ujenzi wa kawaida |
2. Ushauri wa QS: Tofauti ya 32.5N na 42.5N
Wajenzi wengi hupoteza pesa kwa kununua saruji ya 42.5N (High Strength) kwa ajili ya plasta. Huu ni upotevu.
32.5N: Inatosha kabisa kwa kujengea tofali na kupiga plasta. Ni nafuu na inapunguza uwezekano wa nyufa.
42.5N/R: Hii ni lazima itumike kwenye 'Structural members' kama nguzo, mihimili (beams), na decking. Kutumia 32.5N kwenye decking ya ghorofa ni kuhatarisha jengo kuporomoka.
3. Gharama za Vifaa Shindani (Mchanga na Kokoto 2026)
- Mchanga wa Mtoni: Lori la 'Tipa' (tani 18) sasa hugharimu Tsh 250,000 hadi 350,000 Dar es Salaam kulingana na umbali.
- Kokoto: Lori la tani 18 la kokoto safi (¾ inch) linacheza kati ya Tsh 650,000 hadi 850,000.
4. Mchakato wa Ujenzi na Makadirio ya Saruji (Calculation)
Ili fundi asikuibie, tumia vigezo hivi vya QS:
- Walling (Kuta): Mfuko mmoja wa saruji (uwiano 1:6) unajenga takriban tofali 55 za inchi 6.
- Plaster (Plasta): Mfuko mmoja hupiga plasta wastani wa mita za mraba 10.
- Slab (Jamvi): Kwa nyumba ya vyumba vitatu (100sqm), unahitaji wastani wa mifuko 45-55 kwa hatua ya msingi na jamvi pekee.
5. Jedwali la Bajeti ya Makadirio (Nyumba ya Vyumba 3 - 2026)
| Hatua ya Ujenzi | Mifuko Inayokadiriwa | Gharama (Tsh 20,000/mfuko) |
|---|---|---|
| Msingi na Jamvi | 50 | 1,000,000 |
| Boma (Kuta) | 40 | 800,000 |
| Linta na Nguzo | 25 | 500,000 |
| Plasta (Ndani na Nje) | 60 | 1,200,000 |
| Finishing na Sakafu | 35 | 700,000 |
| JUMLA KUU | 210 Mifuko | 4,200,000 TZS |
Hitimisho
Bei ya saruji Tanzania 2026 inaendelea kubadilika, lakini kupanga bajeti ya Tsh 20,000 kwa kila mfuko ni hatua salama kwa mjenzi wa sasa. Nunua saruji yenye nembo ya TBS pekee na hakikisha unakagua tarehe ya kutengenezwa (Expiry Date). Kwa makadirio rasmi (BOQ), mtafute Mkadiliaji Majengo aliyesajiliwa na AQRB.
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs 2026)
Je, ni saruji gani bora zaidi nchini Tanzania?
Bidhaa kama Twiga, Dangote, na Simba zote ni bora na zinafuata viwango vya TBS. 'Ubora' mara nyingi hutegemea upatikanaji wa saruji mpya (fresh stock) na daraja unalochagua (32.5 au 42.5) kulingana na kazi.
Nawezaje kutunza saruji isigande site?
Weka saruji juu ya mbao (pallets) zilizoinuliwa sentimita 15-20 kutoka ardhini. Usiiguse saruji na ukuta ili kuzuia unyevunyevu, na hakikisha chumba kina hewa ya kutosha.
Mfuko mmoja wa saruji unatoa tofali ngapi za kujengea?
Ukichanganya kwa uwiano wa 1:6, mfuko mmoja (50kg) unajenga takriban tofali 50 hadi 60 za inchi 6 kwa kuta za kawaida.
