Utangulizi: Tathmini ya Gharama za Fensi Tanzania Mwaka 2026
Kujenga fensi au ukuta wa kuzunguka kiwanja ni hatua ya kwanza ya usalama na ulinzi wa mipaka ya mali yako. Kwa kiwanja cha mita 20 kwa 20 (futi 65 kwa 65), mzunguko wote ni mita 80. Katika sekta ya Gharama za Ujenzi Tanzania kwa mwaka 2026, kupanga bajeti kulingana na bei za sasa za vifaa ni muhimu ili kuzuia mradi wako kukwama njiani.
Kama Mkadiliaji Majengo (Senior Quantity Surveyor), jibu la haraka la bajeti unayopaswa kuwa nayo ni: Kwa mwaka 2026, makadirio ya jumla ya kujenga fensi imara nchini Tanzania ni kati ya TSH 9,500,000 hadi TSH 14,500,000.
1. Mchanganuo wa Vifaa (Material Breakdown 2026)
Kwa ukuta wenye mzunguko wa mita 80 (ukitoa mita 4 za nafasi ya geti), hapa chini ni makadirio ya vifaa kulingana na bei za sasa za soko la Tanzania:
| Kifaa Muhimu | Maelezo (Ubora) | Idadi (Kadirio) | Bei ya Unit (TZS) | Jumla (TZS) |
|---|---|---|---|---|
| Tofali (Blocks) | Nchi 6 (Vibrated - Heavy Duty) | 3,200 Pcs | 1,600 | 5,120,000 |
| Saruji (Cement) | Grade 42.5N (Zege) & 32.5N | 100 Mifuko | 22,000 | 2,200,000 |
| Nondo (Rebar 12mm) | Kwa ajili ya Nguzo na Beams | 45 Pcs | 30,000 | 1,350,000 |
| Mchanga na Kokoto | Tripu za Tani 18 (Safi) | Tripu 6 | 300,000 | 1,800,000 |
| Pete (Rings 8mm) | Kwa ajili ya 'kenchi' ya chuma | 25 Pcs | 12,000 | 300,000 |
| Mbao na Misumari | Formwork (Mbao za 1x10) | Lump Sum | 500,000 | 500,000 |
| JUMLA KADIRIO LA VIFAA SITE | 11,270,000 TZS | |||
2. Gharama za Ufundi (Labor Rates 2026)
Viwango vya malipo ya mafundi vimeongezeka kidogo kuendana na hali ya maisha. Kwa fensi ya mita 80, makadirio ya leba ni:
- Kuchimba na Kumwaga Msingi: TZS 350,000 - 500,000.
- Kujenga Tofali: TZS 600 - 900 kwa kila tofali. Kwa tofali 3,200, bajeti ni takriban TZS 1.9M - 2.8M.
- Kufunga Nondo na Zege: TZS 25,000 kwa kila nguzo (Column).
3. Hatua 5 za Kitaalamu za Ujenzi wa Fensi Imara
- Setting Out: Kupima mipaka kwa kutumia laser level au tube level ili ukuta usije ukawa pinda au ukaingia kwa jirani.
- Excavation: Kuchimba msingi wenye kina cha angalau 60cm hadi 80cm kulingana na aina ya udongo.
- Foundation Footing: Kumwaga zege la chini ili kuzuia ukuta kutanuka (settlement cracks) hapo baadaye.
- Pillars (Nguzo): Kusimamisha nguzo kila baada ya mita 2.5 hadi 3. Hii ndiyo siri ya fensi isiyoanguka na upepo.
- Ring Beam: Kumwaga mkanda wa juu wa zege ili "kufunga" tofali zote ziwe kitu kimoja imara.
4. Mambo Yanayoathiri Bajeti Yako
- Udongo wa Bondeni: Ikiwa kiwanja chako kina unyevunyevu mwingi, utahitaji 'Strip Foundation' na mawe ya msingi, jambo linaloweza kuongeza gharama kwa 25%.
- Aina ya Geti: Geti la chuma la mita 4 la 'Sliding' sasa linaanzia TZS 1,200,000 hadi 3,000,000.
- Electric Fence: Kuweka mfumo wa ulinzi wa umeme na king'ora (Alarm) ni ziada ya TZS 1,500,000 - 2,500,000.
Hitimisho la QS
Kujenga fensi ya kiwanja cha 20 kwa 20 mwaka 2026 ni uwekezaji unaohitaji wastani wa TZS Milioni 12 kwa kazi bora na imara. Ushauri wangu mkuu: nunua tofali za viwandani (Vibrated) na usipunguze idadi ya nondo kwenye nguzo. Fensi mbaya ni hatari kwa usalama wako na inaweza kuporomoka wakati wa mvua kali.
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs 2026)
Je, ninaweza kujenga fensi bila kibali?
Hapana. Kisheria, unapaswa kupata kibali cha ujenzi kutoka Halmashauri husika. Kujenga bila kibali kunaweza kukuingizia faini au amri ya kubomoa ukuta wako.
Nitumie tofali za nchi 5 au nchi 6 kwa fensi?
Kwa fensi imara inayodumu, tumia tofali za nchi 6. Tofali za nchi 5 ni nyembamba na zinaweza kupata nyufa kirahisi zikipigwa na jua na upepo kwa muda mrefu.
Nguzo zinapaswa kukaa umbali gani?
Kitaalamu, nguzo (pillars) zinapaswa kuwekwa kila baada ya mita 2.5 hadi mita 3 ili kuhakikisha uimara wa ukuta mrefu.
