Utangulizi: Tathmini ya Gharama za Plasta kwa Nyumba ya Vyumba Vitatu 2026
Kama Mkadiliaji Majengo (Senior Quantity Surveyor), nimekutana na wajenzi wengi ambao bajeti zao hukwama hatua ya finishing. Kupiga plasta ni hatua muhimu inayobadilisha boma kuwa nyumba ya kuishi, na ndiyo inayotumia saruji nyingi zaidi baada ya hatua ya msingi. Kwa mwaka 2026, kutokana na mabadiliko ya gharama za vifaa na usafirishaji nchini Tanzania, maandalizi ya bajeti ya makini ni muhimu kuliko wakati wowote.
Kwa nyumba ya wastani ya vyumba vitatu (yenye ukubwa wa 100sqm hadi 120sqm), gharama ya kupiga plasta nyumba nzima (ndani na nje) kwa mwaka 2026 inakadiriwa kuwa kati ya Tsh 5,500,000 hadi Tsh 8,500,000. Gharama hii inajumuisha vifaa vyote na malipo ya fundi mtaalamu.
1. Mchanganuo wa Vifaa (Material Costs 2026)
Ili kupata plasta imara isiyopasuka, unahitaji uwiano (ratio) sahihi. Kitaalamu tunashauri 1:6 kwa kuta za ndani na 1:4 kwa kuta za nje au maeneo yenye unyevu (mfano bafuni).
| Kifaa Muhimu | Kadirio la Idadi | Bei ya Unit (Tsh) | Jumla (Tsh) |
|---|---|---|---|
| Saruji (Cement 32.5N/42.5N) | Mifuko 75 - 85 | 20,000 - 22,000 | 1,500,000 - 1,870,000 |
| Mchanga wa Mtoni (River Sand) | Lori 3 (Tani 18) | 250,000 - 350,000 | 750,000 - 1,050,000 |
| Waya wa Kuku (Wire Mesh) | Rola 2 | 45,000 | 90,000 |
| Maji (Boza) | Trip 4 - 6 | 60,000 | 240,000 - 360,000 |
| KADIRIO LA JUMLA YA VIFAA | 2,580,000 - 3,370,000 | ||
2. Gharama za Ufundi (Labor Rates 2026)
Katika soko la ujenzi Tanzania kwa sasa, mafundi wengi wanatoza kulingana na mita ya mraba (square meter). Hii inakusaidia kulipia kazi halisi iliyofanyika:
- Plasta ya Ndani: Tsh 3,500 - 5,000 kwa kila sqm.
- Plasta ya Nje: Tsh 4,500 - 7,500 kwa kila sqm (bei hupanda kutokana na urefu na uwekaji wa mikanda/dizaini).
- Urembo wa Madirisha (Sills): Tsh 15,000 - 25,000 kwa kila dirisha (Lump sum).
3. Hatua kwa Hatua: Siri za Plasta ya Ubora (QS Tips)
Ili kuta zako zisipasuke au rangi isibanduke baada ya ujenzi, hakikisha fundi wako anafuata hatua hizi za kitaalamu:
A. Maandalizi ya Kuta (Pre-Plastering)
Kuta lazima zisafishwe vumbi na kumwagiwa maji ya kutosha. Ni lazima kuweka 'Chicken Wire Mesh' kwenye maungio ya zege (nguzo/linta) na tofali ili kuzuia nyufa (cracks) zinazotokana na kutanuka kwa jengo.
B. Upimaji wa Laser na Bikoni
Fundi asianze kupiga plasta kwa kukadiria. Lazima aweke 'bikoni' (viashirio vya unene) akitumia laser level au tube level. Hii inahakikisha ukuta umenyooka kuanzia chini mpaka juu.
C. Uponyaji (Curing Process)
Hii ndiyo hatua inayodharauliwa zaidi Tanzania. Plasta inahitaji kumwagiwa maji asubuhi na jioni kwa siku 7 hadi 10 mfululizo. Bila maji, saruji "itaungua" na kuta zitatoa vumbi milele (chalking effect).
4. Jedwali la Bajeti ya Makadirio (Standard 3-Bedroom - 2026)
| Kipengele cha Bajeti | Gharama ya Chini (Plain) | Gharama ya Juu (Luxury) |
|---|---|---|
| Vifaa vyote site | 2,800,000 TZS | 3,800,000 TZS |
| Ufundi (Labor) | 2,200,000 TZS | 3,500,000 TZS |
| Scaffolding na Dharura | 500,000 TZS | 1,200,000 TZS |
| JUMLA KUU | 5,500,000 TZS | 8,500,000 TZS |
Hitimisho
Mwaka 2026, ujenzi unahitaji usimamizi wa karibu. Gharama ya wastani ya Tsh Milioni 6.5 ni salama kwa nyumba ya vyumba vitatu ya kiwango bora. Ushauri wangu mkuu: nunua mchanga wa mtoni (River Sand) safi. Usitumie mchanga wa udongo au wenye chumvi kwani utaharibu rangi na kuongeza gharama za matengenezo hapo baadaye.
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQs 2026)
Mifuko mingapi ya saruji inahitajika kwa nyumba nzima ya vyumba 3?
Kwa nyumba ya kawaida ya mita za mraba 110, unahitaji wastani wa mifuko 70 hadi 85 kwa ajili ya plasta ya ndani, nje, na sakafu (screed).
Ni muda gani wa kusubiri kabla ya kupaka rangi?
Kitaalamu, unapaswa kusubiri angalau siku 21 (wiki 3). Hii inaruhusu plasta kukauka na kutoa unyevu wote nje. Ukipaka rangi mapema, itatengeneza malengelenge na kubanduka.
Je, plasta ya nje inapaswa kuwa nene kiasi gani?
Plasta ya nje inapaswa kuwa na unene wa kati ya 20mm hadi 25mm ili iweze kuhimili mvua na jua kali bila kupasuka.
