Kazi Marekani kwa wauguzi (Nurses)

UTANGULIZI

Sekta ya afya nchini Marekani inakabiliwa na uhaba mkubwa wa wauguzi, hali ambayo imefungua milango mingi kwa wataalamu wa afya kutoka mataifa mbalimbali, ikiwemo Tanzania. Mada ya Kazi Marekani kwa wauguzi (Nurses) imekuwa ikitafutwa sana kutokana na ukweli kwamba Marekani inatoa maslahi bora zaidi duniani kwa wauguzi, ikiwemo mishahara minono, mazingira bora ya kazi, na fursa ya kupata uraia au kadi ya kijani (Green Card) kwa mwombaji na familia yake. Hata hivyo, tofauti na nchi za Mashariki ya Kati, mchakato wa kwenda Marekani ni mrefu, unagharimu fedha, na unahitaji ufaulu wa mitihani ya kitaaluma.

Wauguzi wengi wa Tanzania wana ndoto ya kufanya kazi katika hospitali kubwa za Marekani, lakini wengi hukwama kutokana na kukosa taarifa sahihi za wapi pa kuanzia. Makala hii imeandaliwa maalum kutoa mwongozo uliojitosheleza kuhusu Ajira Marekani kwa watanzania katika kada ya uuguzi. Utajifunza kuhusu mchakato wa CGFNS, mtihani wa leseni wa NCLEX-RN, vipimo vya lugha ya Kiingereza, na namna ya kupata wakala sahihi wa kukuunganisha na waajiri. Lengo letu ni kuhakikisha unakuwa na uelewa mpana ili uweze kufanya maamuzi sahihi na kuepuka matapeli wanaotumia vibaya shauku ya watu wanaotafuta maisha bora.

MAHITAJI MUHIMU

Kabla ya kuanza mchakato wa kutuma maombi, kuna vigezo vya msingi ambavyo kila muuguzi kutoka Tanzania lazima awe navyo. Marekani ina viwango vya juu vya udhibiti wa taaluma ya uuguzi ili kulinda usalama wa wagonjwa. Yafuatayo ni mahitaji makuu:

Elimu ya Uuguzi (Diploma au Shahada): Unahitaji kuwa umemaliza mafunzo ya uuguzi kutoka chuo kinachotambulika na Baraza la Uuguzi na Ukunga la Tanzania (TNMC). Ingawa wenye Shahada (Bachelor of Science in Nursing - BSN) wanapewa kipaumbele zaidi na hospitali kubwa zinazoitwa "Magnet Hospitals", wenye Diploma ya Uuguzi (Registered Nurse - Diploma) bado wanayo nafasi kubwa ya kuajiriwa, hasa katika vituo vya kulelea wazee na hospitali za jamii, mradi tu masomo yao yalingane na viwango vya Marekani.
Leseni Hai ya Uuguzi (Valid License): Lazima uwe na leseni hai ya kufanya kazi nchini Tanzania iliyotolewa na TNMC. Hauwezi kuomba kufanya kazi Marekani kama huna uhalali wa kufanya kazi nyumbani. Hii itahitajika wakati wa uhakiki wa vyeti.
Pasipoti ya Kusafiria: Unapaswa kuwa na pasipoti ya Tanzania iliyo hai. Hakikisha ina muda wa kutosha (zaidi ya mwaka mmoja) kwani mchakato wa Marekani unaweza kuchukua muda mrefu kukamilika.
Ufaulu wa Mtihani wa NCLEX-RN: Hili ndilo hitaji gumu na muhimu zaidi. Tofauti na nchi nyingine ambapo unawasilisha vyeti tu, Marekani lazima ufanye na ufaulu mtihani wa National Council Licensure Examination for Registered Nurses (NCLEX-RN). Bila kufaulu mtihani huu, huwezi kuwa "Registered Nurse" (RN) Marekani, na hivyo huwezi kupata viza ya kazi.
Umahiri wa Lugha ya Kiingereza (IELTS au TOEFL): Kwa kuwa mawasiliano hospitalini yanafanyika kwa Kiingereza, lazima ufaulu mtihani wa lugha. Kipimo kinachokubalika zaidi ni IELTS Academic (International English Language Testing System) au TOEFL iBT. Mara nyingi unahitaji alama ya "Band 7" katika kuongea (Speaking) na wastani wa 6.5 katika maeneo mengine (VisaScreen certificate requirements).
Tathmini ya Vyeti (Credential Evaluation - CGFNS): Kabla ya kuruhusiwa kufanya mtihani wa NCLEX, vyeti vyako vya Tanzania lazima vitathminiwe na shirika la CGFNS (Commission on Graduates of Foreign Nursing Schools) ili kuhakikisha elimu uliyopata inalingana na ile ya muuguzi wa Marekani.
Cheti cha Tabia Njema (Police Clearance): Marekani inazingatia sana usalama. Utalazimika kutoa cheti cha polisi kinachoonyesha kuwa huna rekodi ya uhalifu nchini Tanzania au nchi nyingine yoyote uliyoishi kwa zaidi ya miezi sita.

UCHAMBUZI WA KINA

Aina za kazi zinazopatikana Marekani kwa Watanzania

Ndani ya sekta ya afya Marekani, kuna ngazi mbalimbali za uuguzi, lakini kwa Watanzania wanaotafuta Kazi Marekani kwa wauguzi (Nurses), lengo kuu linapaswa kuwa "Registered Nurse (RN)". Hapa chini ni mchanganuo wake:

Registered Nurse (RN): Hii ndiyo kazi yenye uhitaji mkubwa na ndiyo inatoa njia ya kupata 'Green Card'. Kama RN, utakuwa na majukumu kamili ya kumhudumia mgonjwa, kutoa dawa, na kusimamia mipango ya matibabu. Hii inahitaji uwe umefaulu NCLEX-RN.
Licensed Practical Nurse (LPN): Hawa hufanya kazi chini ya RN. Ingawa kazi zipo, ni vigumu sana kwa mwajiri wa Marekani kumdhamini (sponsor) mtu kutoka nje kwa nafasi ya LPN kwa sababu mchakato wa viza ni mgumu na wa gharama kulinganisha na upatikanaji wa LPNs huko huko Marekani.
Certified Nursing Assistant (CNA): Hawa ni wasaidizi wa wauguzi. Nafasi hizi hazina viza ya kazi ya kudumu (EB-3) kwa urahisi kwa watu walioko nje ya nchi. Hivyo, usishawishike na mawakala wanaokuahidi kazi ya CNA Marekani ukiwa Tanzania; mara nyingi njia hii haifanyi kazi kisheria kwa urahisi.

Njia za kuomba kazi Marekani ukiwa Tanzania

Kuna njia kuu mbili za kuingia katika soko la ajira la Marekani kwa wauguzi:

Kupitia Mawakala wa Kimataifa (Recruitment Agencies): Hii ndiyo njia maarufu na rahisi zaidi. Makampuni kama Avant Healthcare Professionals, O'Grady Peyton International, Shearwater Health, na Interstaff yana mikataba na hospitali nyingi. Wao wanakusimamia tangu maandalizi ya NCLEX mpaka unapoingia Marekani. Faida yake ni kuwa mara nyingi wanalipia gharama za viza na tiketi, lakini utalazimika kufanya nao kazi kwa mkataba wa miaka 2-3 na mshahara wako unaweza kuwa chini kidogo kuliko ajira ya moja kwa moja mwanzoni.
Ajira ya Moja kwa Moja (Direct Hire): Unaweza kuomba kazi moja kwa moja kwenye tovuti za hospitali za Marekani. Ukipata, hospitali itasimamia viza yako. Njia hii inakupa mshahara mkubwa zaidi (full pay) kuanzia siku ya kwanza na huna mkataba wa kumfunga na wakala, lakini ni ngumu kuipata ukiwa Tanzania bila uzoefu wa Marekani na inakubidi ujigharamie mchakato mwingi.

Mchakato wa visa ya kazi Marekani (Hatua kwa Hatua)

Mchakato wa kupata Ajira Marekani kwa watanzania katika uuguzi ni wa kiufundi na unafuata hatua hizi:

Kujisajili na CGFNS: Hatua ya kwanza ni kufungua akaunti na CGFNS International. Utatuma nakala za vyeti vyako na wao watawasiliana na chuo chako na TNMC kuhakiki uhalisi wake. Hii inaitwa "Credentials Evaluation Service".
Kutuma Maombi kwa Bodi ya Uuguzi (State Board of Nursing): Lazima uchague jimbo unalotaka kusajiliwa (mfano New York, Texas, au Illinois). Bodi ya jimbo hilo itapitia ripoti ya CGFNS na kukupa kibali cha kufanya mtihani (Authorization to Test - ATT).
Kufanya Mtihani wa NCLEX-RN: Ukipata ATT, utajiandikisha kufanya mtihani na Pearson VUE. Kwa sasa, vituo vya mtihani huu vipo nchi chache. Kwa Watanzania, kituo cha karibu zaidi ni Afrika Kusini (Johannesburg) au India. Utalazimika kusafiri kwenda kufanya mtihani huu.
Kutafuta Mwajiri: Ukifaulu NCLEX, unakuwa lulu. Hapa ndipo mawakala au hospitali watakugombania na kukupa mkataba wa kazi (Employment Offer).
Visa Screen Certificate: Kabla ya kupata viza, lazima upate cheti kinachoitwa "VisaScreen" kutoka CGFNS ambacho kinathibitisha kuwa unakidhi vigezo vyote vya elimu, leseni, na lugha (IELTS).
Immigration Petition (I-140): Mwajiri atatuma maombi ya uhamiaji (I-140) kwenda USCIS. Hii ni kwa ajili ya Visa ya EB-3 (Employment-Based Third Preference).
Interview Ubalozini: Maombi yakikubaliwa na zamu yako ya viza ikifika (Priority Date), utaitwa kwenye ubalozi wa Marekani jijini Dar es Salaam kwa usaili. Ukifaulu, utapewa viza ya kuingia Marekani na kuwa "Permanent Resident" (Green Card Holder) ukifika.

Viwango vya mishahara kwa kazi mbalimbali

Mishahara ya wauguzi Marekani ni mikubwa sana ukilinganisha na Tanzania. Viwango vinatofautiana kulingana na jimbo na uzoefu:

Mshahara wa Wastani: Muuguzi (RN) anaweza kulipwa kati ya $60,000 na $100,000 kwa mwaka (Takriban Tsh Milioni 150 hadi Milioni 250).
Malipo kwa Saa: Kwa kawaida malipo ni kati ya $30 na $60 kwa saa. Ukifanya kazi muda wa ziada (Overtime), unalipwa mara 1.5 ya kiwango cha kawaida.
Majimbo yanayolipa vizuri: California, New York, na Massachusetts yanaongoza kwa mishahara mikubwa, ingawa gharama za maisha pia ziko juu. Majimbo ya kusini kama Texas na Florida yanalipa wastani lakini gharama za maisha ni nafuu na hakuna kodi ya mapato ya jimbo (State Income Tax) katika baadhi ya maeneo.

Hatua za kufuata baada ya kupata kazi (Mkataba na Tiketi)

Ukipata viza, mwajiri wako (kama ni wakala) mara nyingi atakununulia tiketi ya ndege na kukuandalia malazi ya muda (mwezi mmoja au miwili). Utakapofika Marekani, utapata mafunzo ya utambulisho (Orientation) ambayo yanaweza kuchukua wiki 6 hadi 12 ili kuzoea mifumo ya kielektroniki ya hospitali na tamaduni za kazi za Marekani.

FAIDA NA CHANGAMOTO

Faida za kufanya kazi Marekani

Uraia na Green Card: Hii ndiyo faida kubwa zaidi. Viza ya EB-3 inakupa haki ya kuishi moja kwa moja na familia yako (mke/mume na watoto chini ya miaka 21). Baada ya miaka 5, unaweza kuomba uraia wa Marekani.
Ukuaji wa Kitaaluma: Marekani ina teknolojia ya juu ya matibabu. Utapata fursa ya kujiendeleza kimasomo (Masters, PhD, au Nurse Practitioner) huku unafanya kazi.
Heshima ya Kazi: Wauguzi nchini Marekani wanaheshimika sana na wana sauti katika maamuzi ya matibabu ya mgonjwa.

Changamoto za kuzingatia

Mchakato Mrefu: Inaweza kuchukua miaka 2 hadi 4 tangu kuanza maombi hadi kusafiri, kulingana na "Visa Retrogression" (foleni ya viza). Unahitaji uvumilivu mkubwa.
Gharama za Awali: Mitihani ya CGFNS, NCLEX, na kusafiri kwenda kufanya mtihani inaweza kugharimu zaidi ya Tsh Milioni 3 hadi 5 kabla hata hujapata mwajiri. Lazima uwe na mtaji.
Mshtuko wa Kitamaduni na Hali ya Hewa: Baridi kali wakati wa 'Winter' na tamaduni tofauti za Marekani zinaweza kuwa changamoto mwanzoni.
Kodi: Marekani ina kodi nyingi (Federal Tax, State Tax, Social Security). Karibu 25-30% ya mshahara wako inaweza kuishia kwenye makato.

MBINU ZA MAFANIKIO NA VIDOKEZO

Anza na Kiingereza: Wauguzi wengi hufaulu NCLEX lakini hukwama kwenye IELTS. Anza kujifunza Kiingereza kwa bidii mapema sana. Fanya mazoezi ya kuongea na kusikiliza kila siku.
Soma NCLEX kwa Mbinu: Mtihani wa NCLEX haupimi kukariri, unapima maamuzi (Critical Thinking). Tumia vitabu kama Saunders na programu kama UWorld au Archer kufanya mazoezi ya maswali.
Chagua Jimbo Sahihi: Baadhi ya majimbo yana mchakato mrefu wa leseni. Majimbo kama New York au Montana mara nyingi hayahitaji namba ya usalama wa jamii (SSN) ili kufanya mtihani, jambo ambalo ni rahisi kwa waombaji wa kimataifa.
Epuka Matapeli: Hakuna wakala anayepaswa kukuomba mamilioni ya pesa ili akupe kazi. Gharama zako zinapaswa kuwa kwenye mitihani na tathmini ya vyeti (CGFNS/Pearson VUE), siyo kumlipa mtu mfukoni. Hakiki wakala kupitia tovuti kama CGFNS Alliance.
Jipange Kifedha: Fungua akaunti maalum ya kuweka akiba kwa ajili ya kulipia mitihani. Kila hatua inahitaji dola za kimarekani.

MASWALI YANAYOULIZWA MARA KWA MARA (FAQ)

1. Je, naweza kwenda Marekani na Diploma ya Uuguzi au lazima niwe na Degree?

Unaweza kwenda na Diploma. Maelfu ya wauguzi wenye Diploma wamefanikiwa kwenda Marekani. Jambo la msingi ni kuwa masomo yako yawe yametimiza saa zinazohitajika na CGFNS katika fani za msingi (Medical, Surgical, Obstetrics, Pediatrics, na Psychiatric Nursing). Kama hukusoma Psychiatric nursing, unaweza kuhitaji kusoma kozi fupi kabla hujakubaliwa.

2. Mchakato mzima unagharimu kiasi gani?

Kukamilisha kila kitu peke yako hadi kufanya mtihani inaweza kugharimu kati ya $1,000 na $2,500 (Tsh 2.5M - 6M) ukijumlisha na nauli ya kwenda nchi jirani kufanya mtihani wa NCLEX. Ukipata wakala, gharama za viza na tiketi ya kwenda Marekani zinalipwa na mwajiri.

3. Je, naweza kwenda na familia yangu mara moja?

Ndiyo. Viza ya EB-3 inaruhusu mke/mume na watoto (chini ya miaka 21 wasioa/kuolewa) kuja nawe kama wategemezi. Mwenzi wako atapata kibali cha kufanya kazi pia.

4. Mtihani wa NCLEX ni mgumu kiasi gani?

Ni mtihani mgumu unaohitaji maandalizi ya dhati. Kiwango cha ufaulu kwa wauguzi wa kimataifa mara ya kwanza ni karibu 40-50%. Hata hivyo, ukisoma kwa miezi 3-6 kwa kutumia nyenzo sahihi, unaweza kufaulu.

5. Je, kuna ukomo wa umri wa kuajiriwa Marekani kama muuguzi?

Hakuna ukomo rasmi wa umri kisheria kama ilivyo nchi za Kiarabu. Mradi una afya njema na unaweza kutekeleza majukumu ya uuguzi, unaweza kuajiriwa hata ukiwa na miaka 50+. Hata hivyo, masharti ya viza yanaweza kuwa na mazingatio yake, lakini umri si kikwazo kikuu.

6. Je, nikifeli NCLEX naweza kurudia?

Ndiyo, unaweza kurudia mtihani wa NCLEX baada ya siku 45. Unaweza kuurudia mara nyingi kadri unavyotaka (kulingana na sheria za bodi ya jimbo husika), lakini kila mara utalazimika kulipia gharama za mtihani ($200) na gharama za kituo (International Fee - $150+).

HITIMISHO

Safari ya kutafuta Kazi Marekani kwa wauguzi (Nurses) si ya lelemama; ni safari inayohitaji dhamira, uvumilivu, na uwekezaji. Hata hivyo, matunda yake ni makubwa sana na ya kudumu. Tofauti na kazi za muda mfupi nchi nyingine, Marekani inakupa fursa ya kujenga maisha mapya, kupata uraia, na kutoa mustakabali bora kwa vizazi vyako.

Usikate tamaa kwa kuona mlolongo ni mrefu. Anza leo kwa kuhakiki vyeti vyako na CGFNS na kuanza kusoma vitabu vya NCLEX. Kumbuka, kila muuguzi wa Tanzania aliye Marekani leo alianza kwa hatua ndogo kama wewe. Jiamini, jipange, na chukua hatua sasa kuelekea ndoto yako ya Marekani.