Kazi Saudi Arabia kwa house girl / house boy

UTANGULIZI

Katika miaka ya hivi karibuni, wimbi la Watanzania wanaotafuta kazi nje ya nchi limeongezeka kwa kasi kubwa, huku nchi za Ghuba (Gulf Countries) zikiwa ndio kimbilio kuu la wengi. Kati ya nchi hizo, Saudi Arabia inaongoza kwa kuhitaji wafanyakazi wengi kutoka Afrika Mashariki, hususan katika sekta ya kazi za majumbani. Kazi Saudi Arabia kwa house girl / house boy imekuwa ni mada inayojadiliwa sana mitaani na mitandaoni, ikivutia vijana wengi wanaotamani kubadili maisha yao na ya familia zao kupitia fedha za kigeni.

Hata hivyo, safari ya kuelekea ughaibuni si lelemama. Kuna taarifa nyingi za upotoshaji, hofu kuhusu usalama, na maswali mengi kuhusu uhalali wa mchakato huo. Makala hii imeandaliwa maalum kwa ajili ya kutoa mwongozo sahihi kuhusu Ajira Saudi Arabia kwa watanzania. Lengo letu ni kukupa picha halisi ya nini cha kutarajia, kuanzia hatua ya awali ya kuandaa nyaraka, kuchagua wakala sahihi aliyesajiliwa na TAESA (Wakala wa Huduma za Ajira Tanzania), hadi unapofika Riyadh, Jeddah, au Dammam. Utajifunza kuhusu viwango halisi vya mishahara, haki zako kisheria, utamaduni wa Kiarabu unaopaswa kuuzingatia, na jinsi ya kutuma pesa nyumbani kwa usalama. Kama wewe ni kijana wa Kitanzania unayewaza kuhusu fursa hii, huu ni mwongozo wako kamili.

MAHITAJI MUHIMU

Ili kufanikiwa kupata Kazi Saudi Arabia kwa watanzania, kuna vigezo na nyaraka maalum ambazo serikali ya Saudi Arabia na ile ya Tanzania zinahitaji. Mchakato huu si wa kiholela; unahitaji umakini mkubwa ili kuepuka kurudishwa mpakani au kuingia matatani. Ifuatayo ni orodha ya mahitaji ya msingi:

Pasipoti ya Kusafiria (Valid Passport): Hii ndiyo nyaraka kuu ya utambulisho wako kimataifa. Unapaswa kuwa na pasipoti ya Tanzania ambayo ni halali na ina uhalali wa angalau miezi 8 hadi mwaka mmoja mbele. Ikiwa huna pasipoti, utatakiwa kuanza mchakato wa kuiomba Idara ya Uhamiaji. Hakikisha majina yako kwenye pasipoti yameandikwa kwa usahihi kama yanavyoonekana kwenye cheti chako cha kuzaliwa au kitambulisho cha Taifa (NIDA).
Cheti cha Afya (Medical Checkup - GAMCA/Wafid): Saudi Arabia ina sheria kali sana za afya kwa wageni. Lazima ufanyiwe vipimo katika hospitali zilizoidhinishwa na umoja wa nchi za Ghuba (GCC Approved Medical Centers Association - GAMCA, sasa inajulikana kama Wafid). Vipimo hivi vinaangalia magonjwa kama Kifua Kikuu (TB), Homa ya Ini (Hepatitis B na C), na UKIMWI. Ukikutwa na maambukizi yoyote kati ya haya, huwezi kupata visa.
Cheti cha Tabia Njema (Police Clearance Certificate): Mwajiri wako mtarajiwa anahitaji kuhakikisha kuwa huna rekodi ya uhalifu nchini kwako. Utatakiwa kwenda Kituo cha Polisi au Makao Makuu ya Polisi kitengo cha Forensics kupata cheti kinachothibitisha kuwa wewe ni raia mwema. Hii ni muhimu sana kwa ajira za ndani kwa sababu utakuwa unaishi na familia ya watu.
Umri Unaokubalika: Kwa mujibu wa sheria za kazi za Saudi Arabia na makubaliano na Tanzania, waombaji wa kazi za ndani wanapaswa kuwa na umri kati ya miaka 21 na 45. Watu walio chini ya miaka 21 hawaruhusiwi kisheria kuajiriwa kama wafanyakazi wa ndani wa kimataifa ili kulinda haki za watoto na vijana wadogo.
CV na Picha (Biodata): Ingawa kazi za ndani hazihitaji CV ndefu ya kitaaluma, utatakiwa kujaza fomu maalum (Biodata form) kwa wakala. Fomu hii inakuwa na picha yako (pasipoti size na picha ya mwili mzima - full photo) na maelezo yako binafsi. Picha inapaswa kuwa ya heshima, wengi wanashauriwa kuvaa mavazi ya stara wakati wa kupiga picha hizi ili kuwavutia waajiri wa Kiislamu.
Kiwango cha Elimu na Lugha: Hakuna sharti kali la elimu ya juu. Kujua kusoma na kuandika kunatosha. Hata hivyo, kujua Kiingereza cha msingi au Kiarabu kidogo ni faida kubwa. Wakala wengi hutoa mafunzo ya wiki chache ya lugha na utamaduni kabla ya safari.

UCHAMBUZI WA KINA

Aina za kazi zinazopatikana Saudi Arabia kwa Watanzania

Ndani ya nyumba ya Msaudi, kuna mgawanyo wa majukumu kulingana na jinsia na mahitaji ya familia. Kwa wanawake (House Girls), majukumu makuu yanahusisha usafi wa nyumba, kufua na kunyoosha nguo, kupika chakula (ingawa wakati mwingine kuna mpishi maalum), na kulea watoto. Katika familia kubwa, kazi zinaweza kugawanywa ambapo mmoja anakuwa mpishi na mwingine msafi. Kwa wanaume (House Boys), kazi zao mara nyingi ni udereva wa familia, kutunza bustani (gardening), usafi wa nje ya nyumba (kuosha magari, kusafisha uwanja), na wakati mwingine kuhudumia wageni kwenye majlis (sebule za nje za wanaume). Ni muhimu kuelewa kuwa hizi ni kazi zinazohitaji nguvu na uvumilivu kwa sababu nyumba za kule ni kubwa (villas) na familia zinaweza kuwa na watu wengi.

Njia za kuomba kazi Saudi Arabia ukiwa Tanzania

Njia pekee salama na ya kisheria ya kupata Ajira Saudi Arabia kwa watanzania ni kupitia mawakala wa ajira waliosajiliwa (Recruitment Agencies). Epuka kabisa "vishoka" au watu binafsi wanaokuahidi kukutafutia visa mtaani. Mchakato sahihi unaanza kwa kutembelea ofisi za wakala aliyeidhinishwa na TAESA. Wakala hawa wana mikataba na ofisi za ajira nchini Saudi Arabia (Maktab). Wao ndio watakaochukua taarifa zako, kukupeleka kupima afya, na kuingiza taarifa zako kwenye mfumo wa "Musaned" ambao ni mfumo rasmi wa serikali ya Saudi Arabia wa kuajiri wafanyakazi wa majumbani.

Mchakato wa visa ya kazi Saudi Arabia (Hatua kwa Hatua)

Baada ya kukamilisha mahitaji ya awali na wakala wako, hatua zifuatazo hufanyika:

Uchaguzi (Selection): Taarifa zako zikiwa kwenye mfumo, waajiri nchini Saudi Arabia wataziona na kuchagua mtu wanayemtaka. Wakikuchagua, utapewa mkataba wa awali.
Vipimo vya Afya (Medical): Utaelekezwa kwenda kituo maalum cha GAMCA kwa vipimo. Majibu yakitoka "FIT", mchakato unaendelea. Yakitoka "UNFIT", mchakato unaishia hapo.
Enjaz na Mofa: Wakala atashughulikia vibali vya kiserikali kupitia mfumo wa ubalozi.
Visa Stamping: Pasipoti yako itapelekwa Ubalozi wa Saudi Arabia (au kituo cha visa kama VFS Tasheel) kugongwa visa ya kazi.
Mafunzo ya Kabla ya Safari (Pre-departure Training): Sheria za sasa zinataka upate mafunzo mafupi kuhusu haki zako, matumizi ya vifaa vya kisasa vya nyumbani, na utamaduni wa Saudi Arabia.

Viwango vya mishahara kwa kazi mbalimbali Saudi Arabia

Mishahara ya "House Girl" na "House Boy" imewekwa kwa viwango maalum kulingana na mikataba ya nchi na nchi. Kwa Watanzania, kima cha chini cha mshahara kinachokubalika mara nyingi ni Riyals za Saudi (SAR) 900 hadi 1200 kwa mwezi. Kwa kubadilisha na pesa ya Kitanzania (kwa makadirio ya SAR 1 = TZS 650 - 700), mshahara huu unacheza kwenye TZS 600,000 hadi TZS 850,000. Hii ni pesa taslimu unayolipwa, kwani chakula, malazi, na matibabu ni jukumu la mwajiri. Baadhi ya waajiri wakarimu wanaweza kuongeza posho au kutoa bonasi wakati wa sikukuu kama Eid, lakini kisheria tegemea kiasi hicho cha msingi kwenye mkataba.

Hatua za kufuata baada ya kupata kazi (Mkataba na Tiketi)

Kabla ya kupanda ndege, hakikisha umesaini mkataba wa ajira ulioandikwa kwa lugha mbili (Kiarabu na Kiingereza/Kiswahili). Mkataba huu unapaswa kueleza mshahara, muda wa kazi, na siku ya mapumziko (ambayo kisheria ni siku moja kwa wiki, ingawa utekelezaji wake unaweza kutofautiana). Gharama zote za visa na tiketi ya ndege zinapaswa kulipwa na mwajiri, siyo wewe. Ukifika uwanja wa ndege Saudi Arabia, utapokelewa na wakala wa kule au mwajiri wako. Utatengenezewa kitambulisho cha ukazi (Iqama) ndani ya siku 90 za kwanza.

FAIDA NA CHANGAMOTO

Faida za kufanya kazi Saudi Arabia

Uwezekano wa Kutunza Pesa: Kwa kuwa huna gharama za pango, chakula, wala usafiri, una uwezo wa kutunza asilimia 90 hadi 100 ya mshahara wako. Kwa miaka miwili ya mkataba, Mtanzania anaweza kujenga nyumba au kuanzisha biashara nzuri nyumbani.
Fursa ya Kufanya Ibadah (Kwa Waislamu): Kwa waumini wa dini ya Kiislamu, kufanya kazi Saudi Arabia kunatoa fursa adhimu ya kutembelea Makka na Madina kufanya Umrah au Hija kwa gharama nafuu na urahisi zaidi kuliko ukiwa Tanzania.
Uzoefu wa Kimataifa: Kufanya kazi na vifaa vya kisasa na kuishi katika nchi iliyoendelea kunakupa ujuzi mpya wa usafi, mapishi ya kimataifa, na ustahimilivu wa maisha.

Changamoto za kuzingatia

Mfumo wa Kafala na Uhuru Mdogo: Mfumo wa ajira wa Saudi Arabia unamfunga mfanyakazi kwa mwajiri (Sponsor/Kafeel). Huwezi kubadili kazi, kusafiri kurudi nyumbani, au kutoka nje ya nchi bila idhini ya mwajiri wako. Hii inaweza kuleta shida kama mwajiri akiwa na tabia mbaya.
Masaa Marefu ya Kazi: Kazi za ndani hazina "saa 2 asubuhi hadi saa 10 jioni" kama ofisini. Mara nyingi utajikuta unafanya kazi kuanzia asubuhi mapema hadi usiku sana, hasa katika mwezi wa Ramadhan ambapo ratiba hubadilika sana.
Upweke na Mawasiliano (Homesickness): Kukaa mbali na familia kwa miaka miwili bila kuonana nao ni mtihani mkubwa kisaikolojia. Baadhi ya waajiri wanaweza kuzuia matumizi ya simu wakati wa kazi, jambo linaloweza kuongeza upweke.
Changamoto za Lugha na Utamaduni: Lugha ya Kiarabu inaweza kuwa kikwazo mwanzoni. Pia, utamaduni ni tofauti sana na Tanzania; mavazi ya heshima ni lazima, na uhusiano kati ya mwanaume na mwanamke umedhibitiwa sana kisheria.

MBINU ZA MAFANIKIO NA VIDOKEZO

Jifunze Kiarabu cha Msingi: Kabla ya kuondoka, jifunze maneno muhimu kama maji, chakula, njoo, nenda, safisha, na salamu. Hii itakupunguzia sana msongo wa mawazo na kukufanya uelewane na mwajiri mapema.
Tunza Mawasiliano ya Wakala na Ubalozi: Hifadhi namba za simu za wakala wako wa Tanzania, wakala wa Saudi Arabia, na Ubalozi wa Tanzania nchini Saudi Arabia (Riyadh au Jeddah). Hawa ndio msaada wako wa kwanza ukipata tatizo.
Kuwa Mvumilivu na Mnyenyekevu: Miezi mitatu ya kwanza huwa migumu zaidi (adjustment period). Uvumilivu unahitajika sana. Fuata maelekezo ya mwajiri na epuka mabishano yasiyo ya lazima, kwani wewe uko ugenini.
Tumia Njia Rasmi Kutuma Pesa: Fungua akaunti ya benki nyumbani (NMB, CRDB, n.k.) na uunganishe na huduma za mtandaoni. Tuma pesa kupitia njia halali kama Western Union, MoneyGram au programu za simu za STC Pay zinazojulikana kule Saudi Arabia ili uwe na kumbukumbu.

MASWALI YANAYOULIZWA MARA KWA MARA (FAQ)

Swali la 1? Gharama za kwenda Saudi Arabia ni kiasi gani?

Kimsingi, mtafutaji kazi (House Girl/Boy) hatakiwi kulipa gharama za visa wala tiketi ya ndege. Hizi hulipwa na mwajiri. Hata hivyo, unaweza kutakiwa kulipia gharama ndogondogo za awali kama nauli ya kwenda kufanyiwa usaili, kupiga picha, na wakati mwingine gharama ya pasipoti kama huna. Epuka wakala anayekudai mamilioni ya pesa.

Swali la 2? Je, ninaruhusiwa kuwa na simu ya mkononi?

Ndio, unaruhusiwa kuwa na simu. Hata hivyo, mwajiri ana haki ya kukuwekea utaratibu wa matumizi, mfano kutotumia simu wakati unafanya kazi au unapoangalia watoto. Ni busara kukubaliana na mwajiri wako kuhusu muda wa kutumia simu ili usiharibu kazi.

Swali la 3? Usalama wangu unalindwa vipi nikipata shida?

Serikali ya Saudi Arabia imeanzisha mahakama za kazi na mifumo ya kidijitali kutatua migogoro. Ukinyanyaswa, hatua ya kwanza ni kuwasiliana na wakala wako wa Saudi Arabia. Wasiposaidia, wasiliana na Ubalozi wa Tanzania. Pia kuna namba za dharura za polisi nchini humo. Usikimbie nyumbani kwa mwajiri (Huroob) bila kutoa taarifa mamlaka husika kwani inafanya uwe mhalifu.

Swali la 4? Je, naweza kuvunja mkataba nikichoka?

Mkataba ni wa miaka miwili. Ukiuvunja bila sababu ya msingi (kama unyanyasaji au kutolipwa mshahara), unaweza kutakiwa kumlipa mwajiri gharama alizotumia kukuleta (tiketi na visa). Ni vyema kumaliza mkataba ili upate tiketi ya bure ya kurudi na haki zako zote (End of Service Benefits).

Swali la 5? Je, wanaume wanapata kazi za ndani kirahisi?

Kazi za "House Boy" au madereva wa nyumbani zipo, lakini ni chache ukilinganisha na "House Girl". Mahitaji ya wadada wa kazi ni makubwa zaidi. Wanaume wanashauriwa pia kuangalia fursa za ulinzi au usafi kwenye makampuni makubwa kama mbadala.

HITIMISHO

Kufanya Kazi Saudi Arabia kama House Girl au House Boy ni uamuzi unaohitaji moyo wa ujasiri na maandalizi sahihi. Licha ya changamoto zake, fursa hii imewasaidia Watanzania wengi kuboresha maisha yao kiuchumi. Ufunguo wa mafanikio ni kufuata sheria, kutumia mawakala waliosajiliwa, na kuwa na lengo maalum la kifedha. Usiende "kichwa kichwa"; tumia taarifa hizi kujipanga, nenda kihalali, fanya kazi kwa bidii, na utaona matunda ya jasho lako. Kumbuka, nidhamu na uvumilivu ndiyo mtaji mkubwa wa mfanyakazi wa kimataifa.